Opinie De Nieuwe wind: Doorstroming vraagt om vertrouwen, niet om nieuwe toetsen

De discussie over doorstroming in de sociale huursector komt in een nieuwe fase. Steeds vaker horen wij voorstellen om huren nadrukkelijker te koppelen aan inkomen en om, bij nieuwe instroom, zelfs een vermogenstoets te overwegen. Begrijpelijke gedachten in een overvolle woningmarkt, maar wat betekenen deze ideeën in de praktijk voor huurders én voor jullie als bestuurders van huurdersorganisaties?

Vanuit De Nieuwe Wind zien wij dat deze voorstellen een fundamenteel spanningsveld blootleggen. Enerzijds is er de politieke en maatschappelijke druk om schaarse sociale huurwoningen zo “doelmatig” mogelijk toe te wijzen. Anderzijds is er de realiteit van huurders: mensen voor wie wonen niet alleen een financiële rekensom is, maar ook draait om stabiliteit, veiligheid en verbondenheid met hun omgeving.

Het beter laten aansluiten van de huur op het inkomen is op zichzelf geen nieuw principe. Via inkomensafhankelijke huurverhogingen bestaat deze lijn al jaren. Maar de stap naar structurele of zelfs periodieke toetsen (en het betrekken van vermogen) is wezenlijk anders. Dan verschuift de sociale huursector van een zekerheid naar een systeem waarin continu wordt gemeten of iemand nog wel “past”.

Voor besturen van huurdersorganisaties is het belangrijk om hier scherp op te zijn. Want waar ligt de grens? Wanneer vinden wij dat iemand “te veel” heeft om in een sociale huurwoning te wonen? Gaat het om spaargeld, om een erfenis, om pensioenvoorziening? En nog belangrijker: welk signaal geven we af als sparen en financieel weerbaar zijn in feite kunnen leiden tot uitsluiting?

Wij zien hier een risico. Niet alleen op het gebied van rechtvaardigheid, maar ook voor het gedrag van huurders. Een vermogenstoets kan mensen ontmoedigen om buffers op te bouwen, terwijl we juist weten hoe belangrijk financiële weerbaarheid is. Bovendien dreigt een toename van administratieve druk en onzekerheid, zowel voor huurders als voor corporaties.

Daar komt bij dat doorstroming zelden wordt bereikt door prikkels alleen. De praktijk leert dat mensen pas verhuizen als er een reëel, passend alternatief is. Een senior verhuist niet omdat de huur iets stijgt, maar omdat er een comfortabele, betaalbare en passende woning beschikbaar is. Een gezin stroomt niet door omdat het moet, maar omdat het kan.

Daarom ligt de kern van de oplossing nog altijd waar hij al jaren ligt: in het toevoegen van de juiste woningen. Meer levensloopbestendige woningen, meer middenhuur, meer variatie in het aanbod. Zonder die basis verschuiven we het probleem, maar lossen we het niet op.

Onze oproep aan jullie als bestuurders van huurdersorganisaties helder: blijf dit debat niet alleen volgen, maar positioneer je er actief in. Stel de vragen die ertoe doen. Bewaak de belangen van huurders, niet alleen in financiële zin, maar ook in termen van zekerheid en vertrouwen. En blijf benadrukken dat doorstroming geen doel op zich is, maar een middel om mensen beter te laten wonen.

De echte nieuwe wind zit niet in strengere toetsen, maar in beter passend aanbod en in samenwerking. Dáár ligt de sleutel tot beweging op de woningmarkt.

Hartelijke groet,

Thea de Feijter

De Nieuwe Wind